İkinci çocuk baskısı herkeste var, bu ne demek? Zor veya kolay hamilelik geçirmiş olan, genç veya ileri yaşta, çalışan veya ev hanımı, anne olan her kadın ilk çocuğu henüz bezini bırakmadan ikinci çocuk için baskı görüyor, görmüyor mu?
Erkekler ikinci çocuğu tabii ki ister, onlar çocuk bakımında en fazla %20’lik paya sahip, en ilgilileri bile taş çatlasa %30’dur ama kendilerine sorarsan “ben de altını değiştiriyorum, ben de uyutuyorum vs” gibi argümanlara dayanarak 24 saat tetikte olan ve çamaşır yemek gibi ev işlerinden de sorumlu olan anne ile kendilerini kıyaslamaya kalkarlar. Sadece benim eşim değil, genel olarak gözlemlediğim durum bu.
Yahu birisinin eve ekmek getirmesi lazım, tabii ki erkek dışarıda olacak ve sadece akşamları eğer yorgun da değilse biraz yardım edecek, buna itiraz yok ama erkeklerin sanki kadın evde tüm gün oturuyormuş da işten gelince kendileri bir de çocuk bakıyormuş gibi tavırları yok mu? Neyse, bu başka bir yazının konusu. Annenin yorgun olduğunu söylemesi bile itici geliyor erkeklere. Yorgunum kelimesine takık ve bu yüzden boşanma evresine gelmiş o kadar çok çift var ki, hemen şimdi 4 tane sayabilirim.
Bir kere erkekler asla kadın gibi aynı anda 5 işi düşünüp organize edemez. Eşinizi düşünün, mutfakta ayak altında sürekli birşeyler karıştıran bebiş var, yemeğin soğanını doğrarken ocağın altını açıyor, ardından konacak biberleri kesiyor, o yemeğin sıralaması içinde fırın ötüyor, çocuğa çarpmadan fırını açıp keki çıkartacak, yemeğin salçası kavrulurken pirinçleri yıkayacak, tenceresini hazırlayacak, öte yandan yoğurt makinesi için ısınmak üzere koyduğu yoğurtları çıkartacak vs bir de zil çalacak, çocuk ağlayacak, o anda çamaşır makinesi ötecek ve telefon çalacak falan. İddia ediyorum, hiçbir erkek bu kadar dikkat dağıtıcı unsurla 1 saat yemek bile pişiremez. Mutfaktaki işleri organize edip bez değiştirmek, çocukla ufak bir oyun oynamak, o esnada çamaşırları asmak falan. Kadının işi bitmez. Bunlar asla çocuktan şikayet değildir ama anlamazlar.
Geçirilen 9 aylık hamilelik serüveni dahil, anne olmak muhteşem bir duygu. Binlerce sorumluluk bir yana, gözünüzün için sevgiyle bakan bir bebeğin verdiği haz, o bebeğin kokusu, size sarılması, anne demesi.. bunlar kelimelerle tarif edilemeyecek kadar yüce ve eşsiz duygular. Ben bebeğimle bu duyguları sonuna kadar yaşıyorum. Bebeğimin her anı benim için özel, en azından özel kılmaya çalışıyorum. Aklıma sık sık düşen şey ise, “yahu kim bebeğime benden iyi bakabilir ki? gözleri sürekli beni arıyor, her gece kolumun veya karnımın üstünde uyuyor, ben odadan çıksam arkamdan geliyor. Bir bebek annesine ne kadar muhtaç, kim annenin yerine geçebilir ki”. Allah anne olmak isteyen her kadını annelikle onurlandırsın, olmayanlara sabır versin.
Yazı İçeriği
Çalışan anneler için ikinci çocuk bence iyi düşünülmeli
Size bire bir şahit olduğum üç örnek vereceğim. Annelerden biri diş hekimi ve kendi muayenehanesi var, eşiyle çalışıyor, genç anne. Annelerden diğeri doktor ve devlet memuru, ileri yaşta anne olmuş. Üçüncü örneğimdeki anne ise ev hanımı, orta yaşlarda.
Birinci örnek: zor hamilelik geçirmiş, kendi işinde çalışan genç anne
Birinci anne, ilk çocuğunu 6 ay emzirdi ve yaşı da genç olduğu için neredeyse hiç yıpranmadan düzenini kurdu. İlk bebek olduğu için hem annesi hem kayınvalidesi ayrıca kardeşi ve eşinin kız kardeşi de bakıma destek verdiler. Muayenehanesine geri döndü, hamilelikte eksilen hastalarını toparladı, tekrar para kazanmaya başladı ve fiziksel fitliğe kavuştu.
Çocuğu 3 yaşına gelince ikinci çocuk için baskı hissetti ama hazır olmadığını söyledi. Tek çocuk yeter diyordu çünkü hamileliği çok zor geçmiş ve preklempsi yaşamıştı, bebeği 8 aylıkken acil sezaryenle alınmıştı ve gebelik şekeri oluşmuştu. Eşi ikinci çocuğu çok ama çok istedi, doğunca ben bakarım dedi.
Kazara da olsa ikinciye hamile kaldı. Hamilelik nispeten kolay geçti, dünyalar güzeli bir kızı daha oldu ancak hamilelik sonrasında ikinci doğumdan sonra oluşan göbek fıtığını ihmal etti (ilk çocuğunu sürekli kucağında taşıdığı için), iki çocukla kendisi için doktora gidecek vakit bile bulamadı. Çocukların ciddi hastalıkları oldu, kendini çok yıprattı, 14 sene istediği kiloya inemediği gibi kendine zaman da ayıramadı. Çocuklarına hep şefkatli olsa da yorgunluğunun sinirini eşinden çıkardı. İlk çocuğunda yardım edenler ikinci çocuğunda yardım edemedi. İkinci çocuk tamamen onun bakımına kaldı. Bakıcı da tutmadı, iki çocuğa evde kendisi baktı. Eşi vaat ettiğini yapamadı zaten yapamazdı da.
Şu anda evlerinde huzur yok, ikinci çocukta hamilelik, lohusalık derken hastalarının neredeyse tamamı eşine geçti. Muayenehaneye gelenler eşini sormaya başladı. İşiyle ilgili yüksek özgüvenini kaybetti. Çocukları büyüdü ama artık mesleğinden hatta bazen hayattan soğuduğunu söylüyor. Tüm günü çocuklarına şoförlük, nadiren muayenehanede hasta bakarak ve ev işleriyle geçiyor. Maddi sorunu yok ama mutlu değil.
İki çocuğunu da deliler gibi seviyor ve çocuklarına olan sevgisi onu ayakta tutuyor.
İkinci örnekteki anne 40 yaşlarında anne olmuş, herhangi bir sağlık sorunu yok, devlet memuru
İkinci örnekteki annenin ilk çocuğunda hamileliği ilk 3 ay hariç mükemmel geçti, 40 yaş üstü annelerin ilk çocukları tıbben de “kıymetli bebek”tir. Bebeği gerçekten el bebek gül bebek mutluluk içinde büyüdü, 17 ay emzirdi. 1 yıl ücretsiz izne ayrıldı, annesi ve babası ayrıca kız kardeşi canla başla ilk çocuğun bakımına yardım ettiler. Ancak ilk anneden farklı olarak bu anne kalabalık aile özlemiyle yanıp tutuşuyordu ve daha ilk çocuğu 14 aylıkken ve emzirirken ikinci çocuğuna hamile kaldı. Yaşı ileri olduğu için de acele etmiş olabilir. İlk çocuğunu 17 ay emzirdi. İkinci hamileliği de sorunsuz geçti ve ikinci çocuk eve geldi.
Yaşın ileri olmasına bağladığım nedenlerle ikinci çocuktan sonra yorgunluktan ayakta duramaz hale geldi Yine ücretsiz 1 sene izne ayrıldı. İkinci çocukla ilk çocuk kadar ilgilenemedi çünkü ilk çocuğuna bakım veren kız kardeşi de artık eskisi kadar bu annenin çocuklarına vakit ayıramıyordu. Eşinin yaşı da nispeten ileri olduğundan tüm sorumluluk onun üzerindeydi. İkinci çocuk henüz bezli iken 2 yaşında anaokuluna başladı.
Şu anda yıpranmış ve hayattan soğumuş durumda. Kariyeri bu durumdan etkilenmedi hatta eskisinden daha iyi bir konum ve maaşla çalışıyor ancak çocuklar tam bir tablet oyunu manyağı oldu. Annelerinin sözünü pek dinlemiyorlar. Evde kavga ve bağırış çağırış eksik değil, huzurlu bir ortam olduğunu da düşünmüyorum. Evlattan pişman olunmaz. Bu anne de iki çocuğunu da deliler gibi seviyor. Bu anne de psikolojik çöküntü kaynağını eşine bağlıyor.
Üçüncü örnekteki anne orta yaşlarda ev hanımı
Bu annenin hamileliği çok sorunlu geçmedi ama bel fıtığı olduğu için hamilelikte sürekli yattı. İlk çocuğu ilk eşindendi. Çocuk 7 yaşındayken ikinci eşinden de çocuk yapmak istedi ve tamamen bile isteye ikinci çocuğunu dünyaya getirdi. Bel fıtığına rağmen iki çocuğuna da kendisi baktı, bakıcı tutmadı, sadece temizlikçi aldı. Kariyer durumu olmadığı için rahat bir şekilde tüm zamanını çocuklarına ayırabildi. Hayatının çocuklardan sonra daha güzel olduğunu söylüyor, ikinci çocuk ile beraber pek çok hastalığının da iyileştiğini vurguluyor.
Sonuç: İkinci çocuk sadece anne hazırsa yapılmalı!
Ev hanımı olanlar bu süreci çok kolay atlatırken, iş hayatı olanlar veya şöyle ifade edeyim iş hayatında bir yer edinmek isteyenler ikinci çocukta çok ama çok zorlanıyorlar. Bir kere ikinci çocuk asla ilk çocuk kadar ilgi görmüyor özellikle de yakın çevreden. Genelde yakın akrabalar ilk çocukta tüm enerjilerini verip ikinci çocukta bu enerjinin çok azını verebiliyorlar. Bu da ikinci çocukta anneyi yalnız bırakan bir durum.
Bir çocuk anne babayı, iki çocuk birbirlerini yer, diye bir laf var. Herkes doğal arkadaş olsun diye iki çocuk arasındaki yaş farkının 3-4 olması gerektiğini söylüyor, açıkçası bunu öneren uzmanlar da var. Evet, bazılarına göre doğal oyun arkadaşı oluyorlar ama iki çocukları arasında 3 yaş olan annelere sorarsanız ilk çocuğun 3-6 yaş arasını genellikle hatırlamazlar.
İkinci çocuk çoğu zaman birinci çocuğa arkadaş olsun diye düşünülür. Oysa mağdur olan ilk çocuktur. Görmek istediği ilgi ve sevgiyi ikinci çocuk yüzünden görmez üstüne üslük üzerine abla, abi gibi bir etiket yapıştırılır ve çok küçük yaşta bunu anlaması beklenir. Annenin ilk çocuk tek başınayken gösterdiği ilgiyi, ikinci çocuktan sonra her iki çocuğuna da göstermesi imkansızdır. Çocuklardan biri büyük olacak ki annenin daha fazla zamanı kalsın. Bu ilgili olduğunu düşünen babalar için de geçerli. İkinci çocuk olduğunda ilk çocuğunuzu ihmal edeceksiniz, günde 24 saat var, teknik olarak imkansız, nokta!
İkinci çocuğa bakım daha kolay olacaktır çünkü anne de baba da deneyimlidir ama her zaman öyle de olmuyor. İkinci çocuk bazen ilk çocuktan daha zorlayıcı olabiliyor. Anne hiç beklemediği bu durum karşısında amatörleşiyor, örneğin ilk çocuğu düzenli uyuyan veya dişlerini normal zamanda çıkarmış bir annenin ikinci çocuğu kolik, erkenden diş çıkaran burnu sürekli tıkanık ve uyumayan bir bebek olursa anne yine bocalıyor.
Bilimsel çalışmalar da benim fikirlerimi destekliyor
Bu yazıyı hazırlarken acaba bu alanda çalışmalar yapılmış mı diye bakmadan edemedim. Bakın ResearchAddict dergisinde “How a second child affects your entire life, according to research” başlıklı makalede İkinci Çocuğun Yaşamı Nasıl Etkilediği hakkındaki linkte çarpıcı bir araştırma sonuçları var. İngilizce olduğu için sizin için özetlemeye çalışacağım, daha ilk sırada çıkan sonuç yani bunun gibi yüzlerce çalışma var.
Yapılan bir araştırmaya göre anneler bir çocukla en mutlu yani hiç çocuğu olmayan veya birden fazla çocuğu olan annelere göre çok daha mutlular. Ayrıca ikinci çocuktan sonra kadınların well-being yani iyi-olma durumlarında da düşüşler oluşuyor. Aslında aynı durum “modern” babalar için de geçerli yani bakıma eşlik eden, evde olduğu süre içinde sorumluluk üstlenen, bez değiştiren, çocuğun yiyeceklerini hazırlayan vs babalar (benim eşim gibi). Geleneksel yani sadece canı isterse çocukla ilgilenen babalar ise 7 çocukla bile mutlu, onlar için birinci çocuk, ikinci çocuk vs ayrımı yok. Mutluluk her şey değil tabii ama önemli bir bulgu.
Tabii ikinci çocuğu destekleyen çalışmalar da var. Örneğin Rusya’da birden fazla çocuğun mutluluğu artırdığı bulunurken, başka bir çalışmada birden fazla çocukta annenin intihar riskinin anlamlı şekilde azaldığı sonucuna ulaşılmış. Allah hepimizin çocuklarını korusun, ama sırf ayakta kalıp hayata tutunmak için ikinci bir çocuk düşünmek? Oğlumun sağlığında ben de sağ olmak isterim, onun nefesi benim nefesimdir, yedek olsun diye çocuk yapılır mı hiç? İkinci olursa o da aynı. Off bu ihtimali düşünmek bile istemiyorum.
Çocuğuyla arkadaş olmak ne kadar yanlışsa, kardeşle arkadaş olmak da o kadar yanlış mı acaba?
Bir de çocuklarıyla arkadaş gibi olduklarını iddia eden anne babalar var. Bundan bahsedeceğim çünkü çocuklar arasındaki yaş farkının önemini kendi penceremden anlatmam için gerekli.
Her çocuk bir anne ve bir babaya ihtiyaç duyar, hem de ömrü boyunca. Dışarıda zibilyon tane arkadaş bulabilir ama bir tane anne ve bir tane baba bulamaz. Çocuğuyla arkadaş olduğunu iddia eden anne babalar büyük bir yanılgı veya illüzyon içindeler. Bir tarafta ondan annelik bekleyen evlat, diğer tarafta “yaşlandığını bile kabul edemeyen” evladının arkadaşlarıyla yarışan bir ebeveyn. Bu neden mi önemli?
Pek çok kadın ikinci çocuğu ilk çocuğa arkadaş olur diye düşünüyor. Nasıl anne ve baba herkes için temel ihtiyaçsa kardeş de temel ihtiyaçlardan biri. Kardeşlik mükemmel bir şey ama yaş farkı kaç olmalı? Hiç aralarında 2 yaş olan iki kardeşi oynarlarken izlediniz mi?
Kardeşler arasındaki ideal yaş farkı
Bilim dünyası boş durmamış, bu konuda da araştırmalar var. İki çocuk arasında 5 yaş fark varsa, nesil farkı oluşuyor deniyor. Son yıllarda 3-4 yaş farkı olan kardeşler revaçta. Bu konudaki çalışmaları taramadım, sadece kendi fikrimi yazacağım. Meraklı anneler internetten rahatlıkla araştırabilir.
Bana göre 3-4 yaş farkıyla çocuklar arkadaş olmuyor, yine abi-abla ve kardeş oluyorlar. Küçük tamamen abisini/ablasını taklit ediyor, büyük olan da genellikle kardeşini kıskanıyor. Oyunları kavga ağırlıklı oluyor çünkü ikisi de çocuk. Paylaşmayı mecburen öğreniyorlar.
Nasıl her insan evladı bir anne ve bir babaya ihtiyaç duyuyorsa bana göre kardeşler de “küçük kardeş ve abi-ablaya” ihtiyaç duyuyor. Tüm çocukların dışarıda arkadaş olabileceği bolca başka çocuk var ama dünyada başka kardeşleri yok. Bu nedenle abiyse gerçekten abiliği anlayacak yaşta, ablaysa gerçekten ablalığı anlayacak yaşta olmalı kardeşler.
Kendi adıma ikinci kez annelikle onurlandırılacaksam oğlum 5 yaşını doldurduktan sonra hamile kalmalıyım. Oğlum büyürken hiç bir anını kaçırmak istemiyorum, Kocaman gözlerini bana dikip onunla oyun oynamamı istediğinde, elimde bebek var diye onun boynunu bükmek bana göre değil. Heyecanlı heyecanlı kreşini anlatırken çocuk ağladı deyip yanından gitmek bana göre değil. Hele hele ikinci çocuk ile daha fazla ilgilenmek için onun uyumasını beklemek hiç ama hiç istemiyorum.
Yazımda maddi olanaklardan hiç bahsetmedim çünkü bence evlat söz konusu olduğunda çok da önemi yok. Bence önemli olan ikinci çocuk fikrine hazır olmak, doğduktan sonra kısmetiyle gelir zaten.
Yaşım ileri olduğundan ikinci çocuk benim için imkansız gibi görünüyor ama Allahın işi bu, belli de olmaz. 20’li yaşlarda olsaydım çocuğum 5 yaşına yaklaşırken hamilelik hazırlıklarına başlamakta tereddüt etmezdim hatta 3. yü de isterdim sanırım.