Bu yazıyı çeviri yaptığım bir yayından esinlenerek hazırladım. Önemli olmasa yazmazdım. Çevirdiğim yayın, çocukların ağırlık merkezlerinden dolayı kaza anlarında hayati riskleri en aza indirmek için çocuk araç koltuğunu arabanın arka camına bakacak şekilde yerleştirilmesinin öneminden bahsediliyordu. Türkiye’de çocuk araç koltuğu yanlış monte ediliyor. Çok küçük bir kesim doğru kullanıyor. Lütfen okuyun!!
Çocuklar bizim her şeyimiz. Araçlarımızda güvenliklerini sağlamaktan biz sorumluyuz. Bilimsel kısımlar şu kitaptan alındı. Görselleri internetten aldım. Kitabın bazı kısımları ücretsiz verilmiş, aşağıdaki kısımlar bu ücretsiz kısımların sadece konuyla ilgili bulduğum bölümünden oluşuyor.
Yararlandığım kitap: Elsevier Health Sciences, 30/06/2009 – 768 sayfalık bir kitap.
Çocuk araç koltuğu kullanmayan yok ancak bunları doğru monte etmediğimiz de bir gerçek. Bu kısa yazıda elimden geldiğince neden ve nasıl çocuk araç koltuklarını kullanmalıyız, sorusunun cevabını anlatmaya çalışacağım.
Kitabın aslında büyük bir kısmını çevirdim ama telif hakkı sorunu yaşamak istemiyorum. Sorularınızı aşağıda sorarsanız kitaptan yanıtlarım.
Yazı İçeriği
Çocukların Arabada Güvenli Olması Neden Gerekli?
Motorlu araç kazaları 2005’te 14 yaş altı 1946 çocuk yolcuyu öldürmüştür ve her gün ortalama 640 çocuk yaralanmıştır. Kaynak: NATIONAL HIGHWAY TRAFFIC SAFETY ADMINISTRATION
4-14 yaş arasında istemsiz yaralanmalar en çok bir arabaya binildiğinde gerçekleşir. Çocuklar, düzgün yerleştirilmediklerinde motorlu taşıt kazalarında sıklıkla yaralanmakta, daha ciddi yaralar almakta veya ölmektedir.
Bu yaş grubunda özellikle 4 ila 8 yaş arasındaki çocuklar, motorlu taşıtlarda emniyet kemerlerinin düzgün kullanılmaması nedeniyle yaralanma riski altındadır. Motorlu araçlarda çocuk yolcular için çocuk koltukları ölümcül yaralanmalara karşı en etkili korumayı sağlar. Arkaya-bakan bebek koltukları, bir motorlu araç kazasında ölüm riskini %71 azaltır, öne-bakan çocuk koltukları ölüm riskini %54 azaltır ve emniyet kemerleri ölüm riskini %45 azaltır. Kaynak: ABD Ulaştırma Bakanlığı: Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi: Çocuk emniyet sistemleri güvenlik planı (taslak), Washington, DC, 2000, ABD Ulaştırma Bakanlığı.
Çocuklar daha büyük kafa-beden oranları, ince kraniyal kemikleri ve daha az miyelinli beyinleri nedeniyle beyin hasarına yatkındır. Bu faktörler beyni nispeten korunmasız bırakır ve beyin yaralanmasına karşı zayıf kılar. Kaynak: 15. Greenes D, Madsen J: Neurotrauma, 2000.
Google’a “Rear facing car seats” yazıp görsellere tıklarsanız yüzlerce markanın çocuk araç koltuğunu ve bunların nasıl kullanıldığını görebilirsiniz.
Çocuk araç koltuğu nasıl monte edilmeli?
Ebeveynler, çocukları için en yüksek korumaya ulaşmak için çocuk koltuklarını nasıl doğru şekilde monte edeceklerini ve kullanacaklarını bilmek zorundadır.
Çocuk koltuklarının %85 gibi yüksek bir kısmı yanlış monte edilmektedir (Amerika’dan bahsediliyor).
Bebekler en az 1 yaşına kadar ve en az 9 kg olana kadar arkaya-bakan koltuklara yerleştirilmelidir çünkü bebeklerin kafaları büyüktür ve orantılı olarak boyun kasları zayıftır, bu da onları, önden çarpmalarda boyun incinmesi ve çıkığı riskine sokar.
Aşağıda çocuk araç koltuğu düz ve ters yerleştirildiğinde 50 km/s hızla yapılan bir kaza anı animasyonla karşılaştırılmış.
Çocuklar, boyları 147 cm ve kiloları 36 kg olana kadar, yetişkin omuz ve bel emniyet kemerlerine (bir bebek koltuğu olmadan) sığmazlar. Bununla beraber, çocuk koltukları küçük gelen 4 ila 8 yaşları arasındaki çocuklar, sıklıkla bir yetişkinin kucağına oturtulup omuz kemerleri ile bağlanır. Bu yaş-grubundaki çocukların yalnızca %5’inin, motorlu araçlarda bebek koltuğuna doğru yerleştirildiği tahmin edilmektedir. Bel ve omuz kemerleri ile kontrol altına alınmış çocuklar, belirli yaralanmalara karşı dayanıksızdır.
4-8 yaş arasındaki çocuklar da araç koltuğu kullanmalı, sadece emniyet kemeri çok tehlikeli
Küçük çocuklar, yetişkinlerden daha kısa oturma yüksekliğine ve bel kemerinin üzerinde daha yüksek bir ağırlık merkezine sahiptir. Emniyet kemerinin üzerinde vücut kütlesinin daha büyük bir kısmı yer almaktadır ve bu da, ileri doğru hareketi kolaylaştırır ve kafa ve boyun yaralanması riskini artırır. Çocuklar kısıtlayıcı bu kemerlere dolaşabilir; solunum yolu veya asılma yaralanması (boyna dolanan kemer nedeniyle) oluşabilir. Benzer şekilde bir çocuk, bel kemerinin altına doğru kayabilir ve bu da, boyun ve solunum yolu hasarlarına yol açabilir. Bel kemerinin kendisi de yaralanmalara sebep olabilir. Ani fren sırasında çocuklar öne doğru savrulur ve tüm vücut ağırlıkları bel kemerine yüklenir. Ortaya çıkan yaralanmalar; bel omuru kırıkları, ince bağırsak hasarı ve abdominal morarmayı içerir.
Diğer yüksek risk taşıyan motorlu taşıt durumları, bagaja hapsolmak ve çocukları arabada tek başına bırakmaktır. İstemsiz bagaj hapsolmaları, vakaların %35 ila %40’ında ölüme yol açmaktadır. Çocuklar araçta tek başına bırakıldıklarında aracı çalıştırabilir veya boş vitese alabilir (nötr konumuna getirebilir). Ek olarak, çevresel sıcaklığa bağlı olarak hipotermi (vücut sıcaklığının düşmesi) ve hiperdermi (yüksek ateşlilik) geliştirebilirler.
Çocuk araç koltuğu sağa mı sola mı ortaya mı monte edilir?
Pennsylvania Üniversitesinin yaptığı bir çalışmaya göre (çalışmanın orijinal başlığı: Seating patterns and corresponding risk of injury among 0- to 3-year-old children in child safety seats), 0-3 yaş arası çocuklar için aracın ortası çocuk araç koltuğunu monte etmek için en güvenli yer. Ortada monte edilmiş çocuk araç koltuğu için yaralanma riski, sağ veya sol tarafa göre %43 daha az riskli. Çalışmada kaza sigortaları verileri kullanılmış. Detaylarını yukarıdaki linkten okuyabilirsiniz. İlginç bulgulardan biri: İncelenen kazalarda 0-3 yaş arası çocukların %41’i sağda, %31’i solda ve %28’i ortada oturuyormuş. Buradan Amerika’da çok sayıda ebeveynin çocuk araç koltuğu nu ortaya monte ettiğini anlıyorum. Türkiye’de bu şekilde montaj pek görmedim. Ortaya montaj, herhangi bir kaza anında açılacak olan airbag’lerden uzak olunmasını da sağlıyor.
İki çocuklu aileler için çocuk araç koltuğunu ortaya monte etmek bir seçenek değil gibi görünüyor. Olsa bile iki çocuk da ortayı isteyecek, kavga çıkar 🙂
Berlin Üniversitesi de benzer şekilde 4 yıllık bir çalışma yapmış ve ortaya montajı önermiş, İngiltere’de de benzer bir çalışma var. Hızlıca o kadar çok bilimsel makale buldum ki, şahsen ikna oldum. Soranlar olursa diğer çalışmalar hakkında da linkler verebilirim. Yazıyı uzatmamak adına sadece bir çalışmanın linkini veriyorum.
Ortaya monte etmek, izofiks bağlantısı ile mümkün. Bu bağlantı pek çok araçta sağda veya solda bulunuyor. Kemerle ortaya bağlamayı ise iki kere düşünmek lazım.
Eğer çocuk araç koltuğu ortaya iyi sabitlenmiyorsa ikinci seçenek sağ kenar. Sağdan trafik daha yavaş akar, sağ kaldırım tarafıdır ayrıca şoför çocuğu görebilir.