Çocuklarda Propolis Kullanımı

Çocuklarda propolis kullanımı ile ilgili literatür kısıtlı. Doğal beslenmenin yanı sıra propolis gibi sağlıklı besinlerl bilmek önemli. Çocuklarda propolis kullanımı pek çok annenin gerçekten doğru cevaplar aradığı bir konu. Oğlum için yaptığım araştırmaları bu yazıda paylaşmak istiyorum. Böylece, umuyorum ki çocuğu için en iyisini isteyen anneler artısıyla eksisiyle bilimsel kaynaklara dayanarak propolis kullanımı hakkında bilgi sahibi olur.

Çocuklarda Propolis Kullanımı ile İlgili Cevapladığım Sorular

Propolis kaç yaşından itibaren çocuklarda kullanılır, propolisin bilimsel olarak kanıtlanmış yararları neler, propolis dişlere iyi gelir mi, propolis bağışıklığı artırır mı, çocuklarda propolis nasıl kullanılır, çocuklarda propolisin yan etkileri var mı, propolis doğal iyileşme sağlar mı? Propolis o kadar önemli bir besin ki, hem alternatif tedaviler alanında sık kullanılıyor hem çocuklarda doğal beslenme kaygısı güdenlerin ilk başvurduğu sağlıklı besinler arasında hem de pek çok alanda doğal iyileşme sağlıyor.

Sitede “Diş Sağlığı için Propolis Kullanımı” başlığı altında propolisin diş hekimliğindeki kullanım alanlarını pek çok bilimsel kaynağa dayanarak anlatmıştım. O yazının sonunda da “Çocuklarda Propolis Kullanımı” başlığı açmıştım.

Yazımda propolisin çocuklarda kullanım şekilleri hakkında şu makaleyi inceleyeceğimi belirtmiştim: The consumption of propolis and royal jelly in preventing upper respiratory tract infections and as dietary supplementation in children (Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarını (ÜSYE) önlemek ve besin takviyesi olarak propolis ve arı sütü tüketimi). Makale 2016 yılında yayınlanmış ve yazarları Sevda Yuksel ve Sumeyya Akyol. 

Çocuklarda ÜSYE Önlemede Propolis, Ekinezya ve C vitamini

Her ne kadar çocuklarda propolis veya arı sütünün üst solunum yolları enfeksiyonu tedavisinde kullanılması gerektiğine dair kesin kanıtlar olmasa da, propolis + ekinezya + C vitamini karışımının doğal iyileşme sağlayabileceğine dair kanıtlardan bahsedilmektedir. Bu karışım sağlıklı besinlerden oluşmakta ve alternatif tedaviler alanında da kullanılmaktadır.

Ekinezya (İngilizcesi Echinacea), kirpi otu olarak da adlandırılıyor. Yaygın bir bağışıklık uyarıcısı olan Ekinezya, aynı zamanda bir anti-inflamatuar (iltihap önleyici) ve antioksidan ürün olarak da bilinir.

C vitamini = askorbik asit

ÜSYE = Üst solunum yolu enfeksiyonları

Çocuklarda Propolis İçeren Karışımın Etkinliği

Küçük çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonları (ÜSYE) için propolis, C vitamini ve Ekinezya özütü içeren bir müstahzarın etkinliği, 3 aylık takip zaman aralığı ile randomize, çift kör ve plasebo kontrollü bir çalışmada araştırılmıştır [Çalışmanın orijinal İngilizce başlığı: Effectiveness of an herbal preparation containing echinacea, propolis, and vitamin C in preventing respiratory tract infections in children].

ÜSYE’den etkilenen çocuk sayısı, toplam hastalık atak sayısı ve çocuk başına düşen ortalama atak sayısı anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Dahası, toplam hastalık günü sayısı ve atak süresi de plasebo grubuna göre daha düşüktür. Bu klinik çalışmaya göre, ateşten etkilenilen günler, ateş düşürücü ve antibiyotik kullanımı, ÜSYE için hekim ziyaretlerinin sayısı önemli ölçüde daha düşüktür.

Çocuklarda propolis, Ekinezya, ve C vitamini kombinasyonunun ÜSYE’deki olumlu etkisi başka bir çalışmada da incelenmiştir. Bu çalışmada da diğer çalışmaya benzer olarak ÜSYE atak sayısı, semptomların süresi ve hastalık günleri azalmıştır [Çalışmanın orijinal İngilizce başlığı: Complementary and alternative medicine for upper-respiratory-tract infection in children].

Bu iki çalışma da,12 hafta süren kış döneminde ÜSYE yani üst solunum yolu enfeksiyonlarını önlemek ve doğal iyileşme sağlamak için çocuklarda propolis, ekinezya özütü ve C vitamininden oluşan karışımın etkili olduğunu iddia etmektedir. Bununla beraber, bu bileşenlerin karışıma yüzde kaç ekleneceği önemlidir.

Ekinezya, propolis ve C vitamini kombinasyonunda kullanılan oranlar

• 1 birim C vitamini
• 5 birim propolis
• 5 birim ekinezya

Her ne kadar iki çalışmada da bu oranlar verilmiş olsa da, sonuç bölümlerinde tam karışım oranları için ileri çalışmalara ihtiyaç duyulduğu yazmaktadır. Bunun anlamı, formül bu haliyle bile etkili olmuştur, daha da etkili olabilmesi için ileri çalışmalar gerekmektedir.

Karışımda yer alan üç bileşen çocuklarda doğal beslenme için uygun sağlıklı besinler. Ekinezya, alternatif tedaviler alanında sıkça kullanılır. Aslında, böylesine doğal iyileşme gücü bulunan besinleri iyi tanımalıyız. Şahsen, çocuğum için propolis dozu ararken tesadüfen öğrenmiştim.

Ekinezyanın, hastalık başladıktan sonra etkili olduğu ve bağışıklığı güçlendiren besinler arasında sayılamayacağını belirten çalışmalar da var. Yani, örneğin hafif üşütme belirtileri gösteren çocukta bu karışım çok etkili ama sağlıklı çocukta ekinezya ekstra bağışıklık güçlendirmiyor (Çalışma başlığı: Results of five randomized studies on the immunomodulatory activity).

Kış aylarında çocuğumuz her an hastalanabileceği için tedbir amaçlı bu karışımı her gün verebiliriz, bu karışım hastalığı başlar başlamaz söndürüyor. Ancak doğru olan, karışımı el altında tutup yalnızca hastalık belirtisi görüldüğünde vermek. Ayrıca ekinezya sürekli kullanımda etkinliği azalan sağlıklı besinler arasında. Çalışmalarda ekinezya içeren karışım en fazla 8-12 hafta arka arkaya kullanılmalı deniyor.

Çocuklarda Propolis Nasıl Kullanılır?

Öncelikle bağışıklığı güçlendiren besinler arasında yer alan propolisi, tek başına kullanarak çocuğunuzu kış döneminde hastalıklardan koruyacağınıza dair bir kanıt yok.

Bağışıklık için özellikle de nezle, grip, zatürre gibi kış hastalıklarına karşı çocuğunuzun vücut direncini artırmak istiyorsanız, 50 mg/mL ekinezya, 50 mg/mL propolis ve 10 mg/mL C vitamini içeren bir karışım kullanabilirsiniz. Yani, kış döneminde ve tercihen hastalık belirtileri varsa çocuklarda propolis tek başına değil, bu kombinasyonda kullanılmalı.

Bununla beraber, çocuklarda propolis sadece kış döneminde bağışıklığı güçlendirmek için değil, yıl boyunca genel sağlık düzeyini yükseltmek için kullanılabilir.

Tüm arı ürünlerinde olduğu gibi propolisi de sıcak ürünlerle beraber tüketmeyiniz, mümkünse ılık veya soğuk içeceklere ekleyerek tüketiniz.

Bir Yaşından İtibaren Çocuklarda Propolis Kullanılabilir

Çocuklarda propolis kullanımını yasaklayan bir çalışma literatürde yok. Yani okuduğum onca çalışmada, derleme makalelerde ve “çocuk, çocuklar + propolis” kelimelerinin İngilizcesi ile yaptığım aramalarda 1 yaş üstündeki çocuklar için yapılmış bir doz çalışması veya yan etki / toksikoloji çalışması bulamadım.

Ancak toksikoloji alanında propolisin toksik özelliği çalışılmış ve genel olarak toksik olmadığına karar verilmiş. Sadece çok yüksek miktarlarda tüketilirse toksik olabiliyor ki bu, her gün içtiğimiz su için bile geçerli (su zehirlenmesi).

1 Yaş altındaki çocuklarda yasak olmasının nedeni, tüm anne babaların iyi bildiği gibi balın bebeklerde alerjen olma riskidir. Ayrıca, tüm çocuk doktorları “1 yaşına gelmeden çocuğunuza kesinlikle bal vermeyin” der. Çünkü 1 yaş altındaki bebeklerde balı sindirecek gerekli enzimler henüz oluşmamıştır.

Çocuklarda Propolis Kullanımı için Doğru Günlük Kullanım Miktarı

Yetişkinler için propolisin mg/ml değerine bakılmaksızın 20 damla öneriliyor. Benzer şekilde, okuduğum bilimsel çalışmalarda da genellikle günlük 20 damla kullanılmış. Bazı çalışmalarda %10 propolis içeriği varken bazı çalışmalarda %50 propolis içeriği var yani propolis içeriği yüzdesine bakılmaksızın 20 damla kullanılmış.

Propolis içeriğinde %20 propolis olan bir ürünün analiz raporu, içeriği %30 olandan daha güzel sonuçlar içeriyor olabilir. Örneğin eczaneden aldığım propolis damlanın içeriği %3 idi ama eczacı Brezilya propolisi olduğu için en etkilisi bu diye pazarlamıştı. Yani kalite açısından yüzdelere takılmayın, analiz belgelerine bakın.

Her ne kadar propolisin toksik etkisi yok denecek kadar az olsa da, çocuklarda ihtiyatlı olmak adına bazı satıcılar 10 damla öneriyor. Bazı satıcılar ise 4 yaşından itibaren çocuklarda propolis için yetişkinlerle aynı miktarı tavsiye ediyor (20 damla).

Çocuklarda da yetişkinlerde de propolisi günde iki kez kullanmak daha etkili. Böylece günde iki kez vücutta biriken serbest radikaller atılmış oluyor.

Şahsım adına, tam olarak çocuklarda propolis dozunu öğrenme şansım olmadığından 12 yaşına kadar %20-30 propolis içeriklerinde günde 10 damla (5 sabah, 5 akşam ve sadece mevsim geçişleri ve kış aylarında) çocuğumda propolis kullanacağım. 12 yaşından sonra yetişkin doza geçeceğim.

Diş sorunları yaşadığımız dönemde birkaç damla ekstradan diş etlerine direkt uygulayabilirim. Tabii izin verirse.

Çocuklarda Propolisin Yol Açabileceği Yan Etkiler

Fazla miktarda tüketilmesi toksik etki yaratabilir. Alerji gelişebilir. Başlangıçta sadece bir damla ile deneme yapılması gerekir. Ayrıca literatürde, arılarla sürekli çalışan kişilerde ortalama 9,5 sene sonrasında kaşıntı ve döküntü belirtileri bildirilmiştir.

Başka bir çalışmada 1255 çocuk üzerinde %20 propolis içeriği patch yani kollarına yapıştırılan yama ile 8 yıl boyunca uygulanmış ve yamanın olduğu deri bölgesinde alerjiler tespit edilmiştir. Bu nedenle, pediatri dönemindeki çocuklarda propolis içeren kremler vs deri üstüne uygulanmamalıdır. İlgili çalışmanın orijinal İngilizce başlığı: Sensitization to propolis in 1255 children undergoing patch testing.

Pediatri dönemi 18 yaşına kadardır. Türkiye sosyal güvenlik kurumu açısından ise 15 yaşına kadardır. Topikal uygulamanın sakıncalı olduğu yaş aralığını 18 yaşına kadar olarak düşünüp, 18 yaşına kadar çocuğunuza propolis içeren herhangi bir krem sürmeyiniz.

Propolisin zararları başlıklı yazımda bu konuları daha detaylı anlattım.

Besleyicilik açısından arı sütü daha zengin

Bu yazıda incelediğim çalışmada dikkatimi çeken bir cümle üzerine saatlerce araştırma yaptım: “Propolisle kıyaslandığında arı sütünün, üç ana besin grubu açısından daha zengin bir içeriğe sahip olduğu bulundu. Bu besin grupları: proteinler, karbohidratlar ve lipitler (yağlar).”

Anne babaların burada bir seçim yapması da gerekiyor. Bağışıklığı güçlendirmek mi istiyorum yoksa sağlıklı besinler ile genel sağlık durumuna katkı yapmak mı istiyorum? Kendi adıma, her iki ürünü de kullanıyorum. Mevsim geçişleri döneminde ve kış aylarında oğluma 10 damla propolis vermeye çalışıyorum. Çünkü mevsim geçişleri de en az kış ayları kadar tehlikeli olabiliyor.

Besin ve beslenme açısından da yılın neredeyse tamamında arı sütü kullanmaya çalışıyorum. Çocuklarda arı sütü kullanımı ve tavsiye edilen günlük kullanım miktarı ile ilgili detaylı araştırmamı bir sonraki yazımda anlatacağım. Çünkü, arı sütüne en az propolis kadar değer veriyorum.

Arı sütü propolis kadar karmaşık değil. Arılardan eminseniz sütü de sağlıklı. Piyasada satılan propolislerin çok azında arıların sağlıklı beslendiğini anlıyorsunuz, Buna ek olarak, çözücü madde devreye giriyor, arıların bulunduğu coğrafya devreye giriyor. Dahası fenolik içerik, flavonoid içerik, antioksidan kapasitesi gibi analizlere bakmak gerekiyor. “Kaliteli Propolisin Özellikleri“başlıklı yazımı muhakkak okuyunuz.

Özetle, arı sütü bu kadar fazla karmaşa içermiyor. Çünkü petekten direkt alınıp soğuk zincirle satılıyor. Arı sütü satan yerlerde soğuk zincire dikkat edilip edilmediği ve bir de yukarıda bahsettiğim gibi arıların organik tarım kurallarıyla yetiştirildiği biliniyorsa, o arı sütü güvenle kullanılabilir.

İlginizi çekebilir

Kaliteli Propolis Nasıl Olur: Kaliteli propolis nasıl olmalı, hangi çözücülerle hazırlanmalı, satıcılar hangi niteliklere ve belgelere sahip olmalı, içeriğinde neler hangi miktarda olmalı, gibi soruları cevapladım.

Bebek ve Çocuklarda Uyku Bozukluğu: Sağlıklı çocuk iyi uyuyan çocuktur. Bu yazıda, bebek ve çocuklarda uyku bozukluğu hakkında “köşetaşı” diyebileceğim yayınlanmış bir makaleyi kısaca özetledim.

9 Maddede Çocuklarda Doğal Beslenme: Çocuklarda doğal beslenme nasıl olmalı ve neleri kapsamalı? Yazıda çocukların beslenmesinde dikkat edilmesi gereken 9 ana unsur detaylı şekilde anlatıldı.